Begum Ozcan 
İSTANBUL (İGFA) – Çocukların sosyal medya kullanımı, dijital güvenlik ve ruh sağlığı tartışmalarında gündemdeki yerini koruyor. Türkiye’de 1 Kasım 2026’da yürürlüğe giren yeni yönetmelikle 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulması yasaklanırken, 15 yaşını doldurmuş çocuklar için yaşa uygun hizmetler ve ebeveyn denetim araçları devreye alınacak.
Psikiyatri Uzmanı Dr. Leyla Çelebi, sosyal medya kullanımının çocuklar üzerindeki etkilerinin yalnızca ekran süresiyle değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, kontrolsüz kullanımın dikkat, duygu düzenleme, sosyal ilişkiler ve benlik algısını etkileyebileceğini söyledi.
BEĞENİ VE BİLDİRİMLER KULLANIM SÜRESİNİ UZATIYOR
Sosyal medya platformlarının beynin ödül sistemi üzerinde etkili olabildiğini belirten Çelebi, beğeniler, mesajlar ve yeni içeriklerle karşılaşma beklentisinin çocukların platformları tekrar tekrar kontrol etmesine neden olabildiğini ifade etti.
Özellikle ergenlik döneminde karar verme ve dürtü kontrolüyle ilişkili beyin işlevlerinin gelişimini sürdürdüğüne dikkat çeken Çelebi, akran baskısı, görünür olma isteği ve başkalarıyla kıyaslanmanın sosyal medya kullanımını artırabildiğini vurguladı.
SADECE EKRAN SÜRESİNE DEĞİL, ÇOCUĞUN YAŞAMINA BAKILMALI
Sosyal medya kullanımının problemli bir boyuta ulaşıp ulaşmadığını anlamak için günlük yaşamın nasıl etkilendiğine bakılması gerektiğini belirten Çelebi, okul sorumluluklarının aksaması, uyku kaybı, öfke ve aile içi çatışmaların artması ile kullanımın kontrol edilememesinin önemli işaretler olduğunu kaydetti.
Sonsuz kaydırma, otomatik video oynatma ve kişiselleştirilmiş içerik önerilerinin de platformlarda geçirilen süreyi uzatabildiğini belirten Çelebi, çocukların dijital güvenliğinin yalnızca kendi öz denetimlerine bırakılmaması gerektiğini ifade etti. Çelebi, çocukların sosyal medya kullanımında önemli olanın yalnızca ne kadar zaman geçirdikleri değil, dijital ortamda hangi ihtiyaçlarını karşıladıkları ve bu deneyimlerin ruhsal dünyalarını nasıl etkilediği olduğunu vurguladı.
AİLELERE 7 ÖNEMLİ ÖNERİ
Çocukların dijital dünyada karşılaşabilecekleri risklere karşı ailelerin erken yaşlardan itibaren önlem alması gerektiğini belirten Dr. Çelebi, ebeveynlere şu önerilerde bulundu:
- Çocukların kullandığı sosyal medya platformlarını ve çevrim içi riskleri tanıyın.
- Yaşa uygun filtreleme ve ebeveyn denetim araçlarından yararlanın.
- Ekran kullanımına ilişkin ortak ve tutarlı kurallar belirleyin.
- Yemek saatlerinde, ders çalışırken ve yatmadan önce ekran kullanımını sınırlandırın.
- Çocuğun takip ettiği hesapları ve karşılaştığı içerikleri anlamaya çalışın.
- Dijital ortamda yaşadığı sorunları korkmadan anlatabileceği güvenli bir iletişim ortamı oluşturun.
- Spor, sanat, kitap okuma ve yüz yüze sosyal etkinliklere zaman ayırmasını destekleyin.
